Skip Navigation LinksΧάρτης Ελευσίνας

Ιστορικά σημεία της Ελευσίνας 

 

(1) Κατά μήκος της ανατολικής πλευράς της οδού Δήμητρος σώζονται υπέργεια τμήματα του ρωμαϊκού υδραγωγείου, που
κτίστηκε από τον αυτοκράτορα Αδριανό το 125 μ.Χ. και έφερνε νερό από τις πηγές της Πάρνηθας για την ύδρευση του Ιερού και της αρχαίας πόλης της Ελευσίνας.

(2)  Δυτικό Νεκροταφείο
Εκτεταμένες ανασκαφές κατά τη δεκαετία του 1950, έφεραν στο φως τη σημαντικότερη νεκρόπολη της αρχαίας Ελευσίνας,
το λεγόμενο <<Δυτικό νεκροταφείο>>. Ο ανασκαφέας Γεώργιος Μυλωνάς, ταύτισε μια συστάδα προϊστορικών τάφων που
ανακαλύφθηκαν εκεί, με τον τάφο των "Επτά επί Θήβας" που οι αρχαίες γραπτές πηγές αναφέρουν ότι βρισκόταν στην Ελευσίνα. Ευρήματα από τους τάφους του νεκροταφείου εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ελευσίνας.


(3)
Αδριάντας του Αισχύλου
 Χάλκινος αδριάντας του μεγάλου τραγικού ποιητή Αισχύλου, που γεννήθηκε στην Ελευσίνα το 525 π.Χ. και πέθανε στη Γέλα της Σικελίας το 455 π.Χ.  Στα νεότερα χρόνια οι δύο πόλεις αδελφοποιήθηκαν.
Το άγαλμα είναι έργο του γλύπτη Παρμακέλη (1977).


(4) Άγιος Ζαχαρίας
    Μεταβυζαντινός ναός αφιερωμένος στον Άγιο Ζαχαρία, στους τοίχους του οποίου έχουν ενσωματωθεί μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη και αρχαίες επιγραφές. Είναι κτισμένος πάνω στα θεμέλια τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής
(5ος - 6ος αιώνας μ.Χ.), λείψανα της οποίας είναι ορατά γύρω από το ναό.

(5) Σιδηροδρομικός σταθμός
     Ένα από τα παλαιότερα κτίρια της νεότερης Ελευσίνας, που οικοδομήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα (1884).

(6),(7) Βιομηχανικά κτίρια
         Πολλά δείγματα από το βιομηχανικό παρελθόν της Ελευσίνας σώζονται σε διάφορα σημεία της σύγχρονης πόλης. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά είναι το συγκρότημα του οινοποιείου ΚΡΟΝΟΣ στο Ν.Δ. άκρο της πόλης (φωτο).

(8) Άγαλμα άγνωστου στρατιώτη (πλατεία Ηρώων)
    Μαρμάρινο μνημείο των πεσόντων Ελευσινίων στους εθνικούς αγώνες. Έργο του γλύπτη Α. Παναγιωτάκη (1929).
(φωτο από αρχείο Κων/νου Καραδενιζλή) 

(9)(10) Νεότερη αστική αρχιτεκτονική 
          Διάσπαρτα μέσα στην πόλη, κυρίως κατά μήκος των οδών Παγκάλου και Νικολαΐδου σώζονται αρκετά ιδιωτικά σπίτια των αρχών του 20ου αιώνα, με χαρακτηριστικά στοιχεία νεοκλασικού ή εκλεκτικιστικού ρυθμού.
 (10) σπίτι στην οδό Παγκάλου. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970 λειτουργούσε η κλινική Αλετρά.
                                    (αρχείο κων/νου Καραδενιζλή).

  (9) νεοκλασικό κτίριο στην οδό Νικολαΐδου, το οποίο ανήκει στην Εφορία Αρχαιοτήτων. Παλιά στεγαζόταν
                               το Δημοτικό Νοσοκομείο.

(11)  Ρωμαϊκή Γέφυρα
       Σε απόσταση περίπου ενός χιλιομέτρου πριν από τον τερματισμό της στην Ελευσίνα, η αρχαία Ιερά Οδός συναντούσε την κοίτη του Ελευσινιακού Κηφισού. Στο σημείο αυτό κατασκευάστηκε κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο (2ος αιώνας μ.Χ.) μία λίθινη γέφυρα, μήκους 50 μέτρων, που αποτελείται από τέσσερα τόξα. Η γέφυρα που βρίσκεται κοντά στην ανατολική είσοδο της σύγχρονης πόλης (στη βάση της γέφυρας της Ν.Ε.Ο.Α.Κ.), είναι ένα από τα καλύτερα σωζόμενα μνημεία αυτού του είδους.

(12) Αρχαιολογικό Μουσείο
      Μέσα στον Αρχαιολογικό χώρο, στη Ν.Α. πλαγιά του λόφου της ακρόπολης, βρίσκεται το αρχαιολογικό μουσείο Ελευσίνας, ένα κτίσμα του τέλους του 19ου αιώνα. Στις έξη αίθουσες και στο προαύλιό του εκτίθενται ευρήματα κυρίως από τις ανασκαφές του Ιερού της Δήμητρας και του δυτικού νεκροταφείου της Ελευσίνας. Τα γνωστότερα εκθέματα είναι ο πρωτοαττικός αμφορέας με την παράσταση της τύφλωσης του κύκλωπα Πολύφημου (7ος αιώνας π.Χ.), το ακέφαλο άγαλμα της Δήμητρας (5ος αι. π.Χ.), αναθηματικά ανάγλυφα που εικονίζουν την αποστολή του Τριπτόλεμου (4ος αι. π.Χ.) καθώς και το υπερφυσικού μεγέθους άγαλμα της Καρυάτιδας που στήριζε τη στέγη των Μικρών Προπυλαίων (1ος αι. π.Χ.).


(13) Αρχαιολογικός χώρος 
      Ο αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει το λόφο της ακρόπολης, όπου αναπτύχθηκαν οι οικισμοί της αρχαίας Ελευσίνας από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι την ύστερη αρχαιότητα και κυρίως το περίφημο Ιερό της Δήμητρας όπου ετελούντο τα Ελευσίνια Μυστήρια, στην ανατολική πλαγιά του λόφου. Η ακρόπολη και το Ιερό περιβάλλονταν από ψηλά τείχη ενισχυμένα με πύργους.
     Ο επισκέπτης, κατά τη διαδρομή του στο χώρο, διασχίζει αρχικά τη ρωμαϊκή αυλή όπου βρίσκονται ο ναός της Προπυλαίας Αρτέμιδος, η Εσχάρα, τα λείψανα μιας κρήνης και δύο θριαμβικών αψίδων. Ακολούθως εισέρχεται στον Περίβολο του Ιερού από τα επιβλητικά Μεγάλα Προπύλαια, δίπλα στα οποία σώζεται το Καλλίχορο Φρέαρ. Στη συνέχεια της πορείας του περνά από τα Μικρά Προπύλαια, έχοντας στα δεξιά του το σπήλαιο του Πλουτωνείου και ανηφορίζοντας την Πομπική Οδό φθάνει στον κυρίως ναό της Δήμητρας, το Τελεστήριο.

(14) Ναΐσκος Παναγίτσας
       Μέσα στον αρχαιολογικό χώρο, στο βράχο που υψώνεται πάνω από το Τελεστήριο είναι χτισμένος ένας γραφικός μεταβυζαντινός ναΐσκος, αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου.

(15) Πλατεία Αγίου Γεωργίου
       Ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γεωργίου είναι κτίσμα του τέλους του 19ου αιώνα μ.Χ., με πρόσφατη προσθήκη του νάρθηκα. Στο αλσύλιο που περιβάλλει το ναό είναι ορατά υπέργεια λείψανα ενός ρωμαϊκού λουτρικού συγκροτήματος μεγάλων διαστάσεων. Το λουτρό καταλάμβανε την πλατεία του Αγίου Γεωργίου και ολόκληρο το οικοδομικό τετράγωνο που εκτείνεται στα νότιά της. Στην οδό Περικλέους είναι ορατή η νότια αψίδα του συγκροτήματος.
 

(16) Λιμάνι
      Στο λιμάνι της Ελευσίνας σώζονται ορατά λείψανα του αρχαίου λιμενοβραχίονα, που σήμερα έχει καλυφθεί από σύγχρονες επιστρώσεις. Δίπλα στο λιμάνι οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως τμήμα ρωμαϊκού λουτρού.


(17) Ιερά Οδός
      Το τελευταίο τμήμα της Ιεράς Οδού, αυτό που συνέδεε τη γέφυρα του Ελευσινιακού Κηφισού με το Ιερό της Δήμητρας, έχει εντοπισθεί με ανασκαφές σε διάφορα σημεία της Ελευσίνας. Διαπιστώθηκε ότι ακολουθούσε πορεία παράλληλη προς την κεντρική αρτηρία της σύγχρονης πόλης που φέρει σήμερα το όνομα "Ιερά Οδός". Ένα μεγάλο τμήμα του αρχαίου δρόμου είναι ορατό στην ιδιοκτησία του ΙΚΑ (Ιερά οδός & Χατζηγεωργίου, απέναντι από την Εμπορική Τράπεζα).

(18) Δημαρχείο 
      Στο σύγχρονο κτίριο του Δημαρχείου στεγάζονται οι Υπηρεσίες του Δήμου Ελευσίνας. Στον κήπο του και στο υπόγειο του σώζονται τμήματα του αδριάνειου υδραγωγείου της αρχαίας πόλης.